Khi Việt Nam mở rộng việc áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán, VAS và IFRS đang trở thành chủ đề được nhiều kế toán doanh nghiệp quan tâm.
Nhưng IFRS có phải chỉ là “VAS phiên bản quốc tế”? Câu trả lời là không.
Hai hệ thống có nhiều khác biệt về nguyên tắc, cách ghi nhận, đo lường và trình bày báo cáo tài chính.
📌 1. VAS VÀ IFRS LÀ GÌ?
VAS – Vietnamese Accounting Standards: hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam.
IFRS – International Financial Reporting Standards: hệ thống Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế.
👉 Có thể hiểu đơn giản:
VAS → PHỤC VỤ KHUÔN KHỔ KẾ TOÁN TẠI VIỆT NAM
IFRS → HƯỚNG ĐẾN KHẢ NĂNG SO SÁNH VÀ MINH BẠCH THÔNG TIN TÀI CHÍNH TRÊN PHẠM VI QUỐC TẾ.
🔎 2. KHÁC NHAU VỀ CÁCH TIẾP CẬN
IFRS mang tính nguyên tắc (principle-based) cao, yêu cầu doanh nghiệp đánh giá bản chất kinh tế của giao dịch và sử dụng xét đoán nghề nghiệp trong nhiều trường hợp.
Trong khi đó, kế toán Việt Nam quen với hệ thống chuẩn mực kết hợp chế độ kế toán và hướng dẫn tài khoản, chứng từ, sổ sách, báo cáo khá cụ thể.
👉 Vì vậy, chuyển sang IFRS không đơn giản là học thêm một hệ thống tài khoản mới.
💰 3. GIÁ GỐC VÀ GIÁ TRỊ HỢP LÝ
Đây là một trong những khác biệt thường được nhắc đến.
VAS truyền thống sử dụng giá gốc khá phổ biến trong việc ghi nhận và theo dõi nhiều tài sản.
IFRS sử dụng rộng hơn các cơ sở đo lường như giá trị hợp lý (Fair Value) trong những trường hợp chuẩn mực tương ứng yêu cầu hoặc cho phép.
📌 Điều này có thể khiến giá trị tài sản, nợ phải trả và kết quả kinh doanh theo IFRS khác với số liệu theo VAS.
📉 4. IFRS CHÚ TRỌNG SUY GIẢM GIÁ TRỊ TÀI SẢN
Theo IFRS, doanh nghiệp phải quan tâm nhiều hơn đến việc tài sản có đang bị suy giảm giá trị (impairment) hay không.
Không thể chỉ nhìn:
GIÁ MUA – KHẤU HAO = GIÁ TRỊ CÒN LẠI
mà trong nhiều trường hợp còn phải đánh giá khả năng thu hồi giá trị của tài sản theo chuẩn mực liên quan.
👉 Đây là lĩnh vực có thể đòi hỏi nhiều dữ liệu, dự báo và xét đoán chuyên môn.
🏢 5. HỢP ĐỒNG THUÊ CÓ THỂ ĐƯỢC PHẢN ÁNH KHÁC
Theo IFRS 16, đối với bên đi thuê, nhiều hợp đồng thuê được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán thông qua:
TÀI SẢN QUYỀN SỬ DỤNG + NỢ THUÊ
trừ những trường hợp được miễn theo chuẩn mực.
👉 Vì vậy, doanh nghiệp có nhiều cửa hàng, văn phòng, nhà xưởng, phương tiện hoặc thiết bị đi thuê cần đặc biệt chú ý khi chuyển đổi sang IFRS.
📈 6. GHI NHẬN DOANH THU KHÔNG CHỈ NHÌN HÓA ĐƠN
IFRS 15 tập trung vào hợp đồng với khách hàng và việc chuyển giao quyền kiểm soát hàng hóa/dịch vụ.
Do đó:
THỜI ĐIỂM XUẤT HÓA ĐƠN ≠ LUÔN LUÔN THỜI ĐIỂM GHI NHẬN DOANH THU THEO IFRS.
Kế toán phải xem xét bản chất hợp đồng và nghĩa vụ thực hiện.
💳 7. CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHỨC TẠP HƠN
IFRS 9 quy định khá sâu về:
PHÂN LOẠI → ĐO LƯỜNG → SUY GIẢM → TỔN THẤT TÍN DỤNG DỰ KIẾN.
Ví dụ, đối với một số khoản phải thu, doanh nghiệp không nhất thiết phải đợi đến khi khách hàng thực sự mất khả năng thanh toán mới xem xét tổn thất.
👉 IFRS hướng đến việc đánh giá Expected Credit Loss – tổn thất tín dụng dự kiến theo quy định của chuẩn mực.
📄 8. IFRS YÊU CẦU THUYẾT MINH RỘNG VÀ SÂU
Báo cáo IFRS không chỉ quan tâm “con số cuối cùng”.
Doanh nghiệp còn phải cung cấp nhiều thông tin về:
CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN → ƯỚC TÍNH → XÉT ĐOÁN → RỦI RO → CƠ SỞ ĐO LƯỜNG → THÔNG TIN LIÊN QUAN.
📌 Vì vậy, khối lượng dữ liệu phục vụ báo cáo có thể lớn hơn đáng kể.
⚠️ 9. IFRS VÀ THUẾ LÀ HAI CÂU CHUYỆN KHÁC NHAU
Đây là điều kế toán doanh nghiệp cần đặc biệt nhớ.
LỢI NHUẬN KẾ TOÁN THEO IFRS ≠ THU NHẬP TÍNH THUẾ TNDN.
Theo cơ chế áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán tại Việt Nam tại Thông tư 118/2026/TT-BTC, nghĩa vụ thuế vẫn được xác định theo pháp luật về thuế.
👉 Doanh nghiệp có thể phải theo dõi các khoản chênh lệch giữa số liệu kế toán IFRS và số liệu phục vụ tính thuế.
📌 TÓM TẮT DỄ NHỚ
VAS: quen thuộc với môi trường kế toán Việt Nam, gắn với hệ thống pháp luật và chế độ kế toán trong nước.
IFRS: đề cao bản chất kinh tế, nguyên tắc, xét đoán nghề nghiệp, khả năng so sánh quốc tế và trong nhiều trường hợp sử dụng các phương pháp đo lường, đánh giá phức tạp hơn.
👉 Vì vậy:
CHUYỂN VAS → IFRS KHÔNG PHẢI CHỈ ĐỔI MẪU BÁO CÁO.
Mà có thể phải thay đổi:
CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN → DỮ LIỆU → CÁCH ĐO LƯỜNG → QUY TRÌNH → HỆ THỐNG → NĂNG LỰC NHÂN SỰ.
🚨 KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP NÊN CHUẨN BỊ GÌ?
Nếu doanh nghiệp thuộc đối tượng và có kế hoạch áp dụng IFRS, kế toán nên bắt đầu từ:
HỌC NGUYÊN TẮC IFRS → PHÂN TÍCH CHÊNH LỆCH VỚI HỆ THỐNG HIỆN TẠI → RÀ SOÁT DỮ LIỆU → ĐÁNH GIÁ PHẦN MỀM → CHUẨN BỊ NHÂN SỰ → XÂY DỰNG LỘ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI.
📌 Đừng đợi đến lúc phải lập báo cáo mới bắt đầu tìm hiểu IFRS. Phần khó nhất thường không nằm ở mẫu báo cáo, mà nằm ở dữ liệu và cách xử lý giao dịch ngay từ đầu.
🏠 DỊCH VỤ KÊ KHAI THUẾ BẢO MINH CHÂU
📍 139/4 Tân Sơn Nhì, Phường Tân Sơn Nhì, TP.HCM
☎️ Hotline: 0901.855.929
🌐 bmcdoanhnghiep.vn
#BaoMinhChau #VAS #IFRS #KeToanDoanhNghiep #ChuanMucKeToan #BaoCaoTaiChinh #ThongTu118 #KeToan2027 #TaiChinhDoanhNghiep
đánh giá (0 đánh giá)
