Từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính chính thức có hiệu lực và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Đây là thay đổi quan trọng đối với công tác kế toán doanh nghiệp khi Thông tư 99 thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC cùng một số văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan. Phạm vi thay đổi không chỉ nằm ở hệ thống tài khoản mà còn liên quan đến chứng từ kế toán, sổ kế toán, phương pháp ghi sổ, báo cáo tài chính, tỷ giá, chính sách kế toán và xử lý các nghiệp vụ chuyển tiếp.
📌 1. THÔNG TƯ 99 CHÍNH THỨC THAY THẾ CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN THEO THÔNG TƯ 200
Thông tư 99/2025/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 27/10/2025, có hiệu lực từ 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này. Văn bản thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, Thông tư 75/2015/TT-BTC, Thông tư 53/2016/TT-BTC và một số quy định liên quan, ngoại trừ nội dung được quy định chuyển tiếp riêng.
👉 Vì vậy, doanh nghiệp đang áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200 cần rà soát lại toàn bộ hệ thống kế toán trong năm 2026, thay vì tiếp tục vận hành theo quy trình cũ rồi chỉ thay biểu mẫu khi lập báo cáo tài chính.
🧮 2. HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN CÓ NHỮNG ĐIỀU CHỈNH
Một trong những nội dung kế toán cần quan tâm nhất là hệ thống tài khoản và nguyên tắc hạch toán. Thông tư 99 có những điều chỉnh về tài khoản, nội dung phản ánh và phương pháp kế toán nhằm phù hợp hơn với bản chất của các giao dịch kinh tế.
📊 Doanh nghiệp nên thực hiện bảng chuyển đổi:
TÀI KHOẢN ĐANG SỬ DỤNG → SỐ DƯ CUỐI 2025 → TÀI KHOẢN ÁP DỤNG 2026 → SỐ DƯ ĐẦU KỲ → CĂN CỨ CHUYỂN ĐỔI
Đặc biệt, không nên chỉ để phần mềm tự động chuyển số dư mà không kiểm tra bản chất từng khoản mục.
📝 3. DOANH NGHIỆP ĐƯỢC CHỦ ĐỘNG HƠN NHƯNG TRÁCH NHIỆM CŨNG CAO HƠN
Tinh thần đáng chú ý của chế độ mới là tăng tính chủ động, quản trị và trách nhiệm của doanh nghiệp trong tổ chức công tác kế toán.
Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống kế toán phù hợp với đặc điểm hoạt động, yêu cầu quản trị và kiểm soát nội bộ, đồng thời vẫn bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc kế toán và cung cấp thông tin trung thực, hợp lý.
👉 Điều này có nghĩa kế toán không nên chỉ hỏi “Thông tư quy định dùng tài khoản nào?”, mà còn phải xem “nghiệp vụ này có bản chất gì và doanh nghiệp cần quản lý thông tin như thế nào?”.
📑 4. CHỨNG TỪ KẾ TOÁN VÀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ CẦN ĐƯỢC RÀ SOÁT
Thông tư 99 điều chỉnh cả chứng từ kế toán, tài khoản, sổ kế toán, phương pháp ghi sổ và báo cáo tài chính, chứ không chỉ thay đổi hệ thống tài khoản.
Doanh nghiệp nên kiểm tra lại quy trình:
PHÁT SINH NGHIỆP VỤ → LẬP CHỨNG TỪ → KIỂM TRA → PHÊ DUYỆT → HẠCH TOÁN → LƯU TRỮ → ĐỐI CHIẾU
💻 Đối với doanh nghiệp đang số hóa chứng từ, cần đặc biệt chú ý phân quyền người lập – người kiểm tra – người phê duyệt, dấu vết chỉnh sửa dữ liệu và khả năng truy xuất chứng từ.
💱 5. KẾ TOÁN NGOẠI TỆ VÀ CHÊNH LỆCH TỶ GIÁ CẦN ĐƯỢC CẬP NHẬT
Thông tư 99 có hướng dẫn về đơn vị tiền tệ trong kế toán, giao dịch bằng ngoại tệ, xử lý chênh lệch tỷ giá và trường hợp thay đổi đơn vị tiền tệ kế toán. Đây là nhóm nội dung đặc biệt quan trọng với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, logistics hoặc thường xuyên giao dịch bằng USD, EUR, JPY…
📌 Kế toán cần rà soát lại tỷ giá ghi nhận ban đầu → tỷ giá thanh toán → đánh giá lại khoản mục tiền tệ cuối kỳ → chênh lệch tỷ giá → cách trình bày trên báo cáo tài chính.
Đồng thời phải phân biệt rõ tỷ giá phục vụ kế toán với tỷ giá áp dụng cho hóa đơn, thuế hoặc hải quan trong những trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định riêng.
📊 6. BÁO CÁO TÀI CHÍNH CŨNG CẦN ĐƯỢC CẬP NHẬT
Thông tư 99 quy định về việc lập và trình bày báo cáo tài chính, vì vậy doanh nghiệp không thể sử dụng nguyên trạng hệ thống biểu mẫu và cách trình bày cũ mà không rà soát.
Kế toán cần kiểm tra hệ thống chỉ tiêu, cách phân loại khoản mục, số liệu so sánh, thuyết minh và mối liên hệ giữa số dư tài khoản với từng chỉ tiêu trên báo cáo tài chính.
📅 Theo Bộ Tài chính, báo cáo tài chính năm phải được lập và nộp cho cơ quan có thẩm quyền trong thời hạn không quá 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính; doanh nghiệp thuộc diện kiểm toán bắt buộc phải gửi kèm báo cáo kiểm toán theo quy định.
🏢 7. BỔ SUNG HƯỚNG DẪN KHI DOANH NGHIỆP KHÔNG CÒN ĐÁP ỨNG GIẢ ĐỊNH HOẠT ĐỘNG LIÊN TỤC
Đây là một nội dung đáng chú ý của Thông tư 99.
Văn bản bổ sung hướng dẫn kế toán đối với doanh nghiệp không còn đáp ứng giả định hoạt động liên tục, chẳng hạn doanh nghiệp có kế hoạch giải thể, phá sản hoặc chấm dứt hoạt động. Khi đó, nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài chính có những yêu cầu riêng để phản ánh phù hợp tình trạng thực tế của doanh nghiệp.
⚠️ Vì vậy, doanh nghiệp đang gặp khó khăn tài chính nghiêm trọng hoặc chuẩn bị chấm dứt hoạt động không nên mặc định tiếp tục lập báo cáo theo cách của doanh nghiệp đang hoạt động bình thường.
🔄 8. SỐ DƯ CUỐI 2025 CHUYỂN SANG 2026 KHÔNG NÊN “BÊ NGUYÊN”
Khi áp dụng lần đầu chế độ kế toán mới, doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến quy định chuyển tiếp và thay đổi chính sách kế toán.
Bộ Tài chính đã hướng dẫn rằng khi thay đổi chính sách kế toán do lần đầu áp dụng quy định pháp luật, chuẩn mực hoặc chế độ kế toán và đã có hướng dẫn chuyển đổi cụ thể thì doanh nghiệp phải thực hiện theo phương pháp chuyển đổi được quy định.
👉 Vì vậy, cuối năm 2025 và đầu năm 2026 cần lập hồ sơ chuyển đổi rõ ràng để sau này có thể giải thích vì sao số dư đầu năm 2026 được xác định như vậy.
🏭 9. TÀI SẢN CỐ ĐỊNH, CHI PHÍ TRẢ TRƯỚC VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH TRƯỚC CẦN KIỂM TRA KỸ
Doanh nghiệp nên rà soát riêng những khoản có số dư lớn hoặc kéo dài qua nhiều kỳ như tài sản cố định, xây dựng cơ bản, chi phí trả trước, sửa chữa lớn, dự phòng và các khoản trích trước.
Đặc biệt với những nghiệp vụ được thực hiện theo cơ chế cũ nhưng đến 01/01/2026 vẫn chưa hoàn thành, kế toán cần kiểm tra quy định chuyển tiếp của Thông tư 99 trước khi tiếp tục hạch toán.
📌 Không nên mặc định rằng nghiệp vụ đã xử lý theo Thông tư 200 trong năm 2025 thì năm 2026 vẫn tiếp tục xử lý giống hệt.
💻 10. PHẦN MỀM KẾ TOÁN PHẢI ĐƯỢC NÂNG CẤP – NHƯNG NÂNG CẤP PHẦN MỀM CHƯA ĐỦ
Doanh nghiệp nên kiểm tra nhà cung cấp phần mềm đã cập nhật hệ thống tài khoản, báo cáo tài chính, nguyên tắc hạch toán và các chức năng liên quan đến Thông tư 99 hay chưa.
Nhưng cần nhớ:
PHẦN MỀM ĐÚNG ≠ SỐ LIỆU TỰ ĐỘNG ĐÚNG.
Kế toán vẫn phải kiểm tra số dư chuyển đổi, thiết lập tài khoản chi tiết, quy trình hạch toán và chính sách kế toán phù hợp với hoạt động thực tế của doanh nghiệp.
🔍 11. RÀ SOÁT CÁC “SỐ DƯ CÓ VẤN ĐỀ” TRƯỚC KHI KHÓA SỔ
Việc áp dụng chế độ kế toán mới cũng là cơ hội để doanh nghiệp làm sạch lại dữ liệu.
Kế toán nên kiểm tra kỹ công nợ phải thu lâu năm, công nợ phải trả treo nhiều năm, tiền mặt trên sổ quá lớn, âm quỹ, hàng tồn kho không khớp thực tế, tạm ứng chưa hoàn, tài sản đã không còn sử dụng nhưng vẫn nằm trên sổ và các khoản chi phí treo chưa xử lý.
🚨 Chuyển sang Thông tư 99 không làm những sai lệch cũ tự biến mất. Nếu số liệu đầu vào không chính xác thì báo cáo theo chế độ mới vẫn có thể chứa rủi ro.
⚖️ 12. KẾ TOÁN VÀ THUẾ VẪN PHẢI ĐƯỢC PHÂN BIỆT
Một nguyên tắc doanh nghiệp cần đặc biệt ghi nhớ là chế độ kế toán không thay thế pháp luật thuế.
Một khoản chi có thể được ghi nhận theo nguyên tắc kế toán nhưng khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN vẫn phải xem xét điều kiện chi phí được trừ theo pháp luật thuế.
Tương tự, thời điểm ghi nhận doanh thu kế toán và thời điểm xác định nghĩa vụ thuế trong một số trường hợp cũng cần được phân tích riêng.
👉 Vì vậy, kế toán cần kiểm soát song song:
HẠCH TOÁN KẾ TOÁN → XÁC ĐỊNH CHÊNH LỆCH KẾ TOÁN – THUẾ → KÊ KHAI THUẾ → LƯU HỒ SƠ GIẢI TRÌNH.
✅ DOANH NGHIỆP NÊN RÀ SOÁT NGAY NHỮNG GÌ?
Trong năm 2026, doanh nghiệp nên kiểm tra đồng bộ:
① HỆ THỐNG TÀI KHOẢN → ② SỐ DƯ ĐẦU KỲ → ③ CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN → ④ CHỨNG TỪ → ⑤ SỔ KẾ TOÁN → ⑥ TIỀN VÀ CÔNG NỢ → ⑦ HÀNG TỒN KHO → ⑧ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH → ⑨ NGOẠI TỆ & TỶ GIÁ → ⑩ DOANH THU & CHI PHÍ → ⑪ BÁO CÁO TÀI CHÍNH → ⑫ PHẦN MỀM VÀ QUY TRÌNH KIỂM SOÁT NỘI BỘ.
👉 Điểm cần nhớ: Thông tư 99/2025/TT-BTC không đơn thuần là việc “đổi vài tài khoản kế toán”. Đây là sự cập nhật tương đối toàn diện đối với chế độ kế toán doanh nghiệp, từ CHỨNG TỪ → TÀI KHOẢN → GHI SỔ → CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN → BÁO CÁO TÀI CHÍNH. Doanh nghiệp càng rà soát sớm trong năm 2026 thì càng hạn chế nguy cơ phải điều chỉnh hàng loạt số liệu khi khóa sổ cuối năm.
🏠 DỊCH VỤ KÊ KHAI THUẾ BẢO MINH CHÂU
📍 139/4 Tân Sơn Nhì, Phường Tân Sơn Nhì, TP.HCM
☎️ Hotline: 0901.855.929
🌐 bmcdoanhnghiep.vn
#BaoMinhChau #DichVuKeKhaiThue #ThongTu99 #ThongTu992025 #CheDoKeToan2026 #KeToanDoanhNghiep #KeToanThue #BaoCaoTaiChinh #SoKeToan #ChungTuKeToan #QuyetToanThue #ChinhSachKeToan #DoanhNghiep
đánh giá (0 đánh giá)
