Năm 2026 là thời điểm quan trọng đối với công tác kế toán doanh nghiệp khi Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp được áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Văn bản này điều chỉnh các nội dung về chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính. Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ cập nhật phần mềm mà cần rà soát đồng bộ từ hệ thống tài khoản, quy trình hạch toán đến chính sách kế toán và báo cáo tài chính.
📌 1. TRƯỚC TIÊN, XÁC ĐỊNH DOANH NGHIỆP ÁP DỤNG TỪ THỜI ĐIỂM NÀO
Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này. Doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch sẽ áp dụng từ 01/01/2026.
Đối với doanh nghiệp có năm tài chính khác năm dương lịch thì cần xác định lại thời điểm áp dụng. Ví dụ, Bộ Tài chính đã hướng dẫn trường hợp năm tài chính từ 01/07 đến 30/06 thì áp dụng Thông tư 99 cho mục đích ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính từ 01/07/2026.
🧮 2. RÀ SOÁT LẠI HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN
Một trong những việc đầu tiên kế toán cần làm là đối chiếu hệ thống tài khoản đang sử dụng với hệ thống tài khoản theo Thông tư 99.
Không nên chỉ đổi tên hoặc mã tài khoản trên phần mềm. Kế toán cần xác định tài khoản cũ đang có số dư bao nhiêu → chuyển sang tài khoản nào → bản chất khoản mục có thay đổi không → số liệu đầu kỳ được trình bày thế nào.
📊 Đặc biệt, nếu doanh nghiệp đang sử dụng nhiều tài khoản chi tiết tự mở để quản trị nội bộ, cần kiểm tra việc mở và sử dụng tài khoản có bảo đảm yêu cầu quản lý, kiểm soát và lập báo cáo tài chính theo chế độ mới hay không.
📑 3. KIỂM TRA SỐ DƯ ĐẦU KỲ KHI CHUYỂN SANG CHẾ ĐỘ MỚI
Đây là bước rất quan trọng nhưng dễ bị bỏ qua.
Kế toán nên lập bảng đối chiếu:
TÀI KHOẢN CŨ → SỐ DƯ 31/12/2025 → TÀI KHOẢN ÁP DỤNG 2026 → SỐ DƯ ĐẦU KỲ → CĂN CỨ CHUYỂN ĐỔI
Nếu có khoản mục phải xử lý chuyển tiếp theo Thông tư 99 thì cần thực hiện đúng hướng dẫn thay vì tự động bê toàn bộ số dư năm trước sang năm sau.
👉 Mục tiêu là bảo đảm nguyên tắc: SỐ CUỐI KỲ TRƯỚC → XỬ LÝ CHUYỂN TIẾP → SỐ ĐẦU KỲ MỚI có thể giải trình được.
🏭 4. TÀI SẢN CỐ ĐỊNH VÀ CHI PHÍ SỬA CHỮA LỚN CẦN ĐẶC BIỆT KIỂM TRA
Doanh nghiệp có nhiều máy móc, nhà xưởng, phương tiện hoặc tài sản cố định nên rà soát lại nguyên giá, thời gian sử dụng, khấu hao, nâng cấp, sửa chữa và các khoản đang theo dõi liên quan đến tài sản.
Đáng chú ý, Bộ Tài chính đã hướng dẫn về quy định chuyển tiếp đối với doanh nghiệp đã trích trước chi phí sửa chữa lớn TSCĐ nhưng đến thời điểm Thông tư 99 có hiệu lực hoạt động sửa chữa chưa thực hiện. Doanh nghiệp không tiếp tục trích trước theo cách cũ mà xử lý theo quy định chuyển tiếp tại Thông tư.
⚠️ Vì vậy, nếu cuối năm 2025 còn số dư các khoản trích trước liên quan, kế toán nên lập danh sách riêng để xử lý.
💱 5. DOANH NGHIỆP CÓ GIAO DỊCH NGOẠI TỆ PHẢI RÀ SOÁT CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ
Đây là nội dung rất đáng chú ý trong chế độ kế toán mới.
Theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, Thông tư 99 có quy định về việc lựa chọn tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch hoặc tỷ giá xấp xỉ, với điều kiện tỷ giá xấp xỉ đáp ứng giới hạn theo quy định.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu, logistics hoặc thường xuyên phát sinh USD, EUR, JPY… nên rà soát lại quy chế tỷ giá, phần mềm kế toán, đánh giá khoản mục tiền tệ cuối kỳ và cách ghi nhận chênh lệch tỷ giá.
⚠️ 6. ĐỪNG NHẦM “TỶ GIÁ KẾ TOÁN” VỚI “TỶ GIÁ THUẾ – HÓA ĐƠN”
Đây là điểm cực kỳ quan trọng.
Thông tư 99 hướng dẫn ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính. Việc xác định nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước vẫn thực hiện theo pháp luật về thuế. Bộ Tài chính cũng đã khẳng định nguyên tắc này trong hướng dẫn thực hiện Thông tư.
👉 Vì vậy, kế toán không nên thấy chế độ kế toán quy định một phương pháp tỷ giá rồi mặc định sử dụng chính tỷ giá đó cho hóa đơn, thuế GTGT, hải quan hoặc các nghĩa vụ thuế khác.
🧾 7. RÀ SOÁT CHỨNG TỪ VÀ QUY TRÌNH LUÂN CHUYỂN CHỨNG TỪ
Doanh nghiệp nên kiểm tra toàn bộ hệ thống:
MUA HÀNG → NHẬP KHO → BÁN HÀNG → XUẤT KHO → THANH TOÁN → TẠM ỨNG → HOÀN ỨNG → TIỀN LƯƠNG → TÀI SẢN → CÔNG NỢ → KẾ TOÁN TỔNG HỢP
Không nên chỉ quan tâm “có mẫu chứng từ hay chưa”. Quan trọng hơn là chứng từ phải phản ánh được người lập – người kiểm soát – người phê duyệt – nội dung nghiệp vụ – thời điểm phát sinh – dữ liệu hạch toán.
💻 Nếu doanh nghiệp quản lý chứng từ điện tử, cần rà soát thêm phân quyền, phê duyệt, lưu trữ, bảo mật và khả năng truy xuất dữ liệu.
📊 8. RÀ SOÁT LẠI MẪU BÁO CÁO TÀI CHÍNH
Thay đổi chế độ kế toán không dừng ở việc định khoản. Đích cuối cùng vẫn là báo cáo tài chính.
Kế toán cần cập nhật hệ thống chỉ tiêu và cách trình bày trên Bảng cân đối kế toán/Báo cáo tình hình tài chính theo mẫu áp dụng, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ và Bản thuyết minh báo cáo tài chính.
Thực tế trong năm 2026, Bộ Tài chính đã tiếp tục có hướng dẫn giải đáp những vấn đề phát sinh khi lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo Thông tư 99, cho thấy doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ cách trình bày các khoản mục mới thay vì chỉ sử dụng nguyên mẫu báo cáo trên phần mềm cũ.
🔍 9. ĐỐI CHIẾU LẠI CÔNG NỢ – KHO – TIỀN – TÀI SẢN TRƯỚC KHI CHUYỂN ĐỔI
Nếu số liệu năm 2025 đang sai hoặc treo lâu năm, việc chuyển sang chế độ mới không làm các sai lệch đó tự biến mất.
Doanh nghiệp nên rà soát:
✔️ Tiền mặt thực tế so với sổ quỹ; ✔️ Ngân hàng so với sổ phụ; ✔️ Công nợ phải thu – phải trả; ✔️ Hàng tồn kho thực tế; ✔️ Tài sản cố định; ✔️ Tạm ứng nhân viên; ✔️ Các khoản chi phí trả trước; ✔️ Các khoản trích trước; ✔️ Thuế phải nộp và thuế còn được khấu trừ.
🚨 Đặc biệt chú ý các khoản công nợ treo nhiều năm, âm quỹ tiền mặt, tồn kho sổ sách không có thực tế hoặc tài sản đã thanh lý nhưng vẫn còn trên sổ.
💻 10. PHẦN MỀM KẾ TOÁN CŨNG PHẢI ĐƯỢC CẬP NHẬT
Doanh nghiệp nên kiểm tra nhà cung cấp phần mềm đã cập nhật theo Thông tư 99 hay chưa, bao gồm hệ thống tài khoản, nguyên tắc hạch toán, báo cáo tài chính và các chức năng liên quan.
⚠️ Nhưng cần nhớ: phần mềm cập nhật không có nghĩa sổ kế toán tự động đúng.
Doanh nghiệp vẫn phải quyết định cách chuyển đổi số dư, chính sách kế toán, tài khoản chi tiết và xử lý các nghiệp vụ chuyển tiếp phù hợp với tình hình thực tế.
📚 11. CẬP NHẬT LẠI CHÍNH SÁCH VÀ QUY TRÌNH KẾ TOÁN NỘI BỘ
Doanh nghiệp nên xem năm 2026 là dịp rà soát toàn bộ quy chế tài chính – kế toán.
Những nội dung như quản lý tiền mặt, ngân hàng, công nợ, tạm ứng, hàng tồn kho, tài sản cố định, tỷ giá, phân bổ chi phí, ghi nhận doanh thu, phê duyệt chứng từ và khóa sổ cuối kỳ cần được cập nhật thống nhất với chế độ đang áp dụng.
👉 Điều quan trọng là nhân viên kế toán phải hiểu vì sao hạch toán như vậy, thay vì chỉ chọn tài khoản mà phần mềm gợi ý.
🚨 12. KẾ TOÁN VÀ THUẾ KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG GIỐNG NHAU
Thông tư 99 hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, không thay thế các quy định của pháp luật thuế. Chính Thông tư xác định việc tính nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước thực hiện theo pháp luật về thuế.
Do đó, một khoản được ghi nhận là chi phí kế toán chưa chắc đã là chi phí được trừ khi tính thuế TNDN; doanh thu kế toán cũng có thể có trường hợp cần xem xét khác với thời điểm xác định doanh thu tính thuế.
📌 Đây là lý do kế toán cần thực hiện song song:
HẠCH TOÁN ĐÚNG → XÁC ĐỊNH CHÊNH LỆCH KẾ TOÁN – THUẾ → KÊ KHAI ĐÚNG → LƯU HỒ SƠ GIẢI TRÌNH.
✅ CHECKLIST KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP NÊN RÀ SOÁT TRONG NĂM 2026
① Chế độ kế toán doanh nghiệp đang áp dụng → ② Hệ thống tài khoản → ③ Số dư chuyển đổi → ④ Chứng từ kế toán → ⑤ Hàng tồn kho → ⑥ Công nợ → ⑦ Tiền mặt và ngân hàng → ⑧ Tài sản cố định → ⑨ Ngoại tệ và tỷ giá → ⑩ Doanh thu – chi phí → ⑪ Báo cáo tài chính → ⑫ Phần mềm và quy trình kế toán nội bộ.
👉 Điểm cần nhớ: Chuyển sang chế độ kế toán mới không phải chỉ là “đổi hệ thống tài khoản trên phần mềm”. Doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ chuỗi CHỨNG TỪ → TÀI KHOẢN → HẠCH TOÁN → SỔ KẾ TOÁN → ĐỐI CHIẾU → BÁO CÁO TÀI CHÍNH → NGHĨA VỤ THUẾ. Làm tốt ngay từ đầu năm sẽ hạn chế đáng kể việc phải điều chỉnh số liệu khi khóa sổ và lập báo cáo tài chính cuối năm.
🏠 DỊCH VỤ KÊ KHAI THUẾ BẢO MINH CHÂU
📍 139/4 Tân Sơn Nhì, Phường Tân Sơn Nhì, TP.HCM
☎️ Hotline: 0901.855.929
🌐 bmcdoanhnghiep.vn
#BaoMinhChau #DichVuKeKhaiThue #CheDoKeToan2026 #ThongTu99 #KeToanDoanhNghiep #KeToanThue #BaoCaoTaiChinh #SoKeToan #ChungTuKeToan #QuyetToanThue #DoanhNghiep #ChinhSachKeToan2026
đánh giá (0 đánh giá)
