CÙNG LÀ TIỀN PHẢI NỘP CHO CƠ QUAN HẢI QUAN, NHƯNG KHÔNG PHẢI KHOẢN NÀO CŨNG LÀ TIỀN THUẾ!
Trong hoạt động xuất nhập khẩu, doanh nghiệp có thể phát sinh đồng thời tiền thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt vi phạm hành chính.
Nếu không phân biệt rõ bản chất từng khoản, kế toán dễ hạch toán sai, xác định không đúng chi phí được trừ hoặc bỏ sót nghĩa vụ phải nộp.
Dưới đây là những điểm cần đặc biệt lưu ý trong năm 2026.
1️⃣ TIỀN THUẾ HẢI QUAN – NGHĨA VỤ THUẾ PHÁT SINH TỪ HÀNG HÓA XNK
Tiền thuế là khoản doanh nghiệp phải nộp theo quy định đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Tùy từng mặt hàng và trường hợp cụ thể, các sắc thuế có thể bao gồm:
Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
Thuế GTGT hàng nhập khẩu.
Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Thuế bảo vệ môi trường.
Các khoản thuế, thuế phòng vệ thương mại khác theo quy định.
📌 Không phải mọi khoản thuế phát sinh tại khâu nhập khẩu đều được hạch toán giống nhau.
Ví dụ, thuế nhập khẩu thường được tính vào giá trị hàng nhập kho khi đáp ứng điều kiện ghi nhận. Trong khi đó, thuế GTGT hàng nhập khẩu đủ điều kiện khấu trừ được theo dõi riêng, không cộng vào giá vốn hàng hóa.
2️⃣ TIỀN CHẬM NỘP THUẾ – KHÔNG PHẢI TIỀN PHẠT HÀNH CHÍNH
Đây là điểm rất nhiều kế toán dễ nhầm lẫn.
TIỀN CHẬM NỘP phát sinh khi doanh nghiệp chậm thực hiện nghĩa vụ nộp thuế thuộc trường hợp phải tính tiền chậm nộp theo quy định.
Mức tính theo quy định hiện hành là:
0,03%/NGÀY × SỐ TIỀN THUẾ CHẬM NỘP.
Ví dụ minh họa:
Doanh nghiệp chậm nộp 100 triệu đồng tiền thuế trong 20 ngày tính chậm nộp.
Tiền chậm nộp được tính:
100.000.000 × 0,03% × 20 = 600.000 ĐỒNG.
Ví dụ giả định khoản thuế thuộc diện tính chậm nộp trong đủ 20 ngày, không phát sinh trường hợp được miễn hoặc điều chỉnh.
📌 Tiền chậm nộp được xác định theo số tiền và thời gian chậm nộp, không phải một mức phạt cố định cho mọi doanh nghiệp.
3️⃣ TIỀN PHẠT HẢI QUAN – PHÁT SINH DO HÀNH VI VI PHẠM
Khác với tiền chậm nộp, tiền phạt vi phạm hành chính được xác định theo hành vi vi phạm và quy định xử phạt tương ứng.
Các tình huống có thể phát sinh xử phạt gồm:
KHAI SAI MÃ HS
KHAI SAI TRỊ GIÁ HẢI QUAN
KHAI SAI DẪN ĐẾN THIẾU THUẾ
VI PHẠM THỜI HẠN, THỦ TỤC HẢI QUAN
VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ QUẢN LÝ HÀNG HÓA XNK.
Tuy nhiên, không phải mọi sai sót đều có cùng mức xử phạt. Cơ quan có thẩm quyền phải căn cứ hành vi, tình tiết và quy định pháp luật áp dụng.
4️⃣ KHAI SAI THUẾ – CÓ THỂ PHẢI NỘP CẢ 3 KHOẢN?
CÓ THỂ, TÙY TỪNG TRƯỜNG HỢP.
Ví dụ, doanh nghiệp khai sai mã HS dẫn đến thiếu thuế nhập khẩu.
Sau khi kiểm tra, cơ quan hải quan xác định số thuế phải nộp bổ sung.
Khi đó, doanh nghiệp có thể phát sinh:
① TIỀN THUẾ PHẢI NỘP BỔ SUNG
② TIỀN CHẬM NỘP TÍNH THEO QUY ĐỊNH
③ TIỀN PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH NẾU CÓ CĂN CỨ XỬ PHẠT.
👉 Không nên gộp toàn bộ ba khoản thành một khoản “thuế nhập khẩu bổ sung” trên sổ kế toán.
5️⃣ NỘP THUẾ BỔ SUNG SAU THÔNG QUAN – KHÔNG PHẢI TRƯỜNG HỢP NÀO CŨNG TÍNH CHẬM NỘP GIỐNG NHAU
Thông tư 86/2026/TT-BTC có quy định về thời hạn nộp thuế đối với một số trường hợp phát sinh nghĩa vụ thuế sau thông quan hoặc giải phóng hàng hóa.
Kế toán cần phân biệt:
KHAI BỔ SUNG DO SAI SÓT
ĐIỀU CHỈNH THEO KẾT QUẢ PHÂN TÍCH, PHÂN LOẠI
PHÁT SINH GIÁ CHÍNH THỨC
PHÁT SINH KHOẢN ĐIỀU CHỈNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN
ẤN ĐỊNH THUẾ.
Mỗi trường hợp có thể có quy định riêng về thời hạn nộp thuế và thời điểm tính chậm nộp.
📌 Không nên tự động lấy ngày cơ quan hải quan ra thông báo để tính thời hạn nộp cho mọi khoản thuế bổ sung.
6️⃣ TIỀN PHẠT VÀ TIỀN CHẬM NỘP CÓ ĐƯỢC TÍNH VÀO CHI PHÍ ĐƯỢC TRỪ THUẾ TNDN?
ĐÂY LÀ NỘI DUNG KẾ TOÁN CẦN ĐẶC BIỆT CHÚ Ý.
Về nguyên tắc, các khoản tiền phạt vi phạm hành chính và tiền chậm nộp thuế không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN theo quy định áp dụng.
Doanh nghiệp cần phân biệt rõ:
THUẾ NHẬP KHẨU HỢP LỆ: Xem xét ghi nhận vào giá trị hàng hóa, tài sản hoặc chi phí phù hợp.
THUẾ GTGT NHẬP KHẨU: Xác định điều kiện khấu trừ hoặc ghi nhận theo bản chất giao dịch.
TIỀN CHẬM NỘP, TIỀN PHẠT: Theo dõi riêng và thực hiện điều chỉnh khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN theo quy định.
📌 Không nên đưa tiền phạt hoặc tiền chậm nộp vào giá trị hàng tồn kho chỉ để tăng giá vốn.
7️⃣ DOANH NGHIỆP LOGISTICS NỘP HỘ KHÁCH HÀNG – AI PHẢI HẠCH TOÁN?
Đối với forwarder, đại lý hải quan hoặc đơn vị giao nhận, cần xác định rõ:
AI LÀ NGƯỜI CÓ NGHĨA VỤ NỘP THUẾ?
AI THỰC HIỆN NỘP TIỀN?
AI CHỊU TRÁCH NHIỆM VỀ KHOẢN PHẠT?
HỢP ĐỒNG DỊCH VỤ QUY ĐỊNH RA SAO?
Nếu đơn vị logistics chỉ thực hiện nộp hộ theo ủy quyền, cần theo dõi khoản thu hộ, chi hộ theo đúng bản chất, không mặc nhiên ghi nhận toàn bộ số tiền nộp hộ là chi phí của mình.
8️⃣ CUỐI KỲ KẾ TOÁN CẦN ĐỐI CHIẾU NHỮNG GÌ?
Doanh nghiệp nên lập bảng theo dõi riêng:
TIỀN THUẾ PHẢI NỘP
↔ TIỀN THUẾ ĐÃ NỘP
↔ TIỀN THUẾ BỔ SUNG
↔ TIỀN CHẬM NỘP
↔ TIỀN PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH
↔ SỐ CÒN PHẢI NỘP
↔ CHỨNG TỪ NỘP NGÂN SÁCH.
Đặc biệt, cần đối chiếu dữ liệu hải quan với sổ kế toán và các quyết định, thông báo của cơ quan có thẩm quyền.
⚠️ 3 SAI LẦM KẾ TOÁN XNK CẦN TRÁNH
SAI LẦM 1: Gộp tiền thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt vào cùng một khoản chi phí.
SAI LẦM 2: Cho rằng đã nộp đủ tiền thuế bổ sung thì không còn nghĩa vụ tiền chậm nộp hoặc tiền phạt.
SAI LẦM 3: Đưa tiền phạt hải quan và tiền chậm nộp thuế vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN.
✅ ĐIỂM CẦN NHỚ
TIỀN THUẾ ≠ TIỀN CHẬM NỘP ≠ TIỀN PHẠT HẢI QUAN.
Ba khoản này khác nhau về:
BẢN CHẤT → CĂN CỨ PHÁT SINH → CÁCH TÍNH → CHỨNG TỪ → HẠCH TOÁN → XỬ LÝ THUẾ TNDN.
📌 Đặc biệt trong giai đoạn khóa sổ cuối năm 2026, kế toán XNK cần kiểm tra các khoản nợ thuế, thuế bổ sung sau thông quan và quyết định xử phạt để tránh bỏ sót nghĩa vụ hoặc ghi nhận sai chi phí.
🏠 DỊCH VỤ KÊ KHAI THUẾ BẢO MINH CHÂU
📍 139/4 Tân Sơn Nhì, Phường Tân Sơn Nhì, TP.HCM
☎️ Hotline: 0901.855.929
🌐 bmcdoanhnghiep.vn
#BaoMinhChau #ThueXuatNhapKhau #TienChamNopThue #TienPhatHaiQuan #KeToanXNK #ThueNhapKhau #ThueTNDN2026 #HaiQuan #Logistics #QuyetToanThue
đánh giá (0 đánh giá)
